Ελληνικές Εταιρείες Συμμετοχών (Holding Companies) – Χωρίς Φόρο τα Κέρδη από Μεταβιβάσεις Μετοχών

Οι holding εταιρείες ή εταιρείες συμμετοχών είναι γεγονός και στην Ελλάδα, ακολουθώντας το παράδειγμα χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες έτσι και στην Ελλάδα, τα κέρδη από μεταβιβάσεις συμμετοχών σε άλλες εταιρείες υπό προϋποθέσεις απαλλάσσονται από το φόρο της υπεραξίας. Η εξέλιξη αυτή ουσιαστικά καταργεί την ανάγκη για ίδρυση αντίστοιχων εταιρειών κυρίως στην Κύπρο, καθώς και οι Ελληνικές holding έχουν πλέον το αντίστοιχο φορολογικό πλεονέκτημα.

Οι εταιρείες συμμετοχών (holding companies) είναι εταιρείες που κατέχουν τις μετοχές άλλων εταιρειών για σκοπούς κυρίους επενδυτικούς, με τα ποσοστά συμμετοχής να είναι είτε πλειοψηφικά είτε μειοψηφικά. Οι εταιρείες συμμετοχών εκτός από μετοχές άλλων εταιρειών μπορούν επίσης να κατέχουν ακίνητα, δικαιώματα (royalties) και πατέντες. Τα έσοδα τους μπορεί να προέρχονται από μερίσματα από μετοχές που κατέχουν, ενοίκια, τόκους, δικαιώματα κλπ.

Στις περιπτώσεις πώλησης των εταιρικών μεριδίων που κατέχουν, τυχόν υπεραξίες απαλλάσσονται από τον φόρο.

Σύμφωνα με το άρθρο 48Α του ν. 4172/2013 ορίζονται τα εξής:
«1. Το εισόδημα που προκύπτει από την υπεραξία μεταβίβασης τίτλων συμμετοχής σε νομικό πρόσωπο που εισπράττει ένα νομικό πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, απαλλάσσεται από τον φόρο, εάν το νομικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι μεταβιβάζονται πληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) περιλαμβάνεται στους τύπους που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι Μέρος Α’ της Οδηγίας 2011/96/Ε.Ε., όπως ισχύει, και
β) είναι φορολογικός κάτοικος κράτους-μέλους της Ε.Ε., σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους αυτού και δεν θεωρείται κάτοικος τρίτου κράτους εκτός Ε.Ε. κατ’ εφαρμογήν όρων σύμβασης περί αποφυγής διπλής φορολογίας που έχει συναφθεί με αυτό το τρίτο κράτος, και
γ) υπόκειται, χωρίς τη δυνατότητα επιλογής ή απαλλαγής σε έναν από τους φόρους που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι Μέρος Β’ της Οδηγίας 2011/96/ΕΕ ή σε οποιονδήποτε άλλον φόρο αντικαταστήσει έναν από τους φόρους αυτούς, και
δ) το μεταβιβάζον νομικό πρόσωπο κατέχει ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής τουλάχιστον δέκα τοις εκατό (10%) της αξίας ή του πλήθους του μετοχικού κεφαλαίου ή βασικού κεφαλαίου ή των δικαιωμάτων ψήφου του νομικού προσώπου του οποίου οι τίτλοι συμμετοχής μεταβιβάζονται, και
ε) το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής διακρατείται τουλάχιστον είκοσι τέσσερις (24) μήνες.
2. Τα εισοδήματα αυτά δεν φορολογούνται κατά τη διανομή ή κεφαλαιοποίηση των κερδών αυτών κατά τις διατάξεις του άρθρου 47 παράγραφος 1.
3. Σε περίπτωση μεταβίβασης τίτλων συμμετοχής κατά την παράγραφο 1, ο φορολογούμενος δεν μπορεί να εκπέσει τις επιχειρηματικές δαπάνες που συνδέονται με τη συμμετοχή αυτή».

Εδώ να επισημάνουμε ότι επειδή τα κέρδη αυτά απαλλάσσονται της φορολογίας, οι επιχειρηματικές δαπάνες που σχετίζονται με τις συμμετοχές αυτές δεν εκπίπτουν στο σύνολό τους όπως π.χ. συμβολαιογραφικά έξοδα, φόροι, αμοιβές τρίτων, τόκοι δανείων για την απόκτηση των συμμετοχών κλπ. (εγκύκλιος Ε.2057/2021)

Επίσης με την ίδια εγκύκλιο (2057/2021) η ΑΑΔΕ έχει παράσχει διευκρινίσεις και οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή της απαλλαγής των νομικών προσώπων που έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα ή στην ΕΕ, από τον φόρο υπεραξίας κατά τη μεταβίβαση των τίτλων συμμετοχής (μετοχές, εταιρικά μερίδια). Η ισχύς των νόμων άρχεται για τα εισοδήματα που αποκτώνται από τα 1.7.2020 και εξής.

Προϋποθέσεις:

Οι προϋποθέσεις για την απαλλαγή από τον φόρο υπεραξίας είναι αυτές που ορίζει η διάταξη του άρθρου 48Α, όπως έχουν αποτυπωθεί και στις σχετικές εγκυκλίους Ε.2057/2021 και Ε.2047/2022.

• Οι πιο πάνω προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται σωρευτικά κατά το χρόνο που λαμβάνει χώρα η μεταβίβαση τίτλων.
• Ως προς τη συμπλήρωση του χρόνου διακράτησης του ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής επισημαίνεται ότι αφετηρία υπολογισμού είναι η ημερομηνία κατά την οποία αποκτάται (με οποιοδήποτε τρόπο) το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής 10%. Διευκρινίζεται επίσης ότι σε περίπτωση μετασχηματισμού με τον οποίο επέρχεται οιονεί καθολική διαδοχή της μετασχηματιζόμενης εταιρείας, δεν επηρεάζεται η αφετηρία του χρόνου διακράτησης (24 μήνες) του ελάχιστου ποσοστού κατοχής συμμετοχών, όπως είχε τεθεί για τη μετασχηματιζόμενη εταιρεία (βλ. και ΠΟΛ.1185/2018).
• Ως προς το νομικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι μεταβιβάζονται διευκρινίζεται ότι στο Παράρτημα I Μέρος Α’ της Οδηγίας 2011/96/Ε.Ε (Οδηγία Μητρικών – Θυγατρικών), στον πίνακα των εταιρειών που αναφέρονται στο άρθρο 2 περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων και οι εταιρείες του ελληνικού δικαίου που αποκαλούνται «ανώνυμη εταιρεία, εταιρεία περιορισμένης ευθύνης (Ε.Π.Ε), καθώς και άλλες εταιρείες που έχουν συσταθεί βάσει του ελληνικού δικαίου και υπόκεινται σε φορολογία εταιρειών στην Ελλάδα». Επίσης, στο Μέρος Β’ του ίδιου ως άνω Παραρτήματος, στον πίνακα φόρων που αναφέρονται στο άρθρο 2 στοιχείο α περίπτωση iii, περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων και ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων κερδοσκοπικού χαρακτήρα στην Ελλάδα.
• Επομένως, για την εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων, το νομικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι μεταβιβάζονται μπορεί να είναι νομικό πρόσωπο είτε της ημεδαπής είτε της αλλοδαπής (εντός E.E.) και περαιτέρω, προκειμένου για νομικά πρόσωπα της ημεδαπής, αυτά μπορεί να είναι, πέρα από τα ρητά κατονομαζόμενα στο Παράρτημα της Οδηγίας 2011/96/ΕΕ (A.E. και Ε.Π.Ε.), οι IKE, καθώς και οι προσωπικές εταιρίες, οι οποίες πλέον υπόκεινται σε φορολογία εταιρειών στην Ελλάδα. Άλλες οντότητες που ενδεχομένως περιλαμβάνονται στο υπόψη Παράρτημα, όπως για παράδειγμα οι κοινοπραξίες και συνεταιρισμοί, τα οποία υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων στην Ελλάδα, πλην όμως δεν χαρακτηρίζονται ως νομικά πρόσωπα με βάση την περ. γ’ του άρθρου 2 του ν. 4172/2013, αλλά ως νομική οντότητα, δεν εμπίπτουν στο άρθρο 48Α και ως εκ τούτου, η υπεραξία που αποκτούν οι συμμετέχοντες σ’ αυτά από τη μεταβίβαση των τίτλων τους δεν απαλλάσσεται της φορολογίας εισοδήματος.
• Ομοίως, ως προς το μεταβιβάζον νομικό πρόσωπο, αυτό πρέπει να είναι, κατά ρητή διατύπωση του νόμου, νομικό πρόσωπο κάτοικος Eλλάδος. Ως τέτοια νοούνται, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν και πιο πάνω, τα οριζόμενα στην περ. γ’ του άρθρου 2 του ν.4172/2013 πρόσωπα, ήτοι επιχείρηση ή εταιρεία με νομική προσωπικότητα ή ένωση επιχειρήσεων ή εταιρειών με νομική προσωπικότητα.
• Ως μεταβίβαση τίτλων νοείται κάθε πράξη μεταβίβασης τίτλων, όπως είναι η πώληση, η εισφορά τίτλων για την κάλυψη ή αύξηση κεφαλαίου εταιρείας, η ανταλλαγή τίτλων, η μεταβίβαση τίτλων στο πλαίσιο και με τους όρους και προϋποθέσεις, ανά περίπτωση, των άρθρων 31 (μείωση κεφαλαίου) και 161 (διανομή μερίσματος) του ν. 4548/2018. Επισημαίνεται ότι στις πιο πάνω περιπτώσεις που προβλέπονται από τον ν. 4548/2018, κρίσιμος χρόνος για την εξέταση των προϋποθέσεων του άρθρου 48Α και τη χορήγηση της απαλλαγής είναι ο χρόνος λήψης της σχετικής απόφασης για διανομή μερίσματος σε είδος ή επιστροφή κεφαλαίου σε είδος, από το αρμόδιο όργανο, όπως ορίζεται από τις οικείες διατάξεις.

Στο σημείο αυτό να αναφέρουμε ότι η ΑΑΔΕ με την Ε.2047/2022 διευκρίνισε ότι η ανωτέρω απαλλαγή ισχύει και για τη μεταβίβαση συμμετοχών που ανήκουν σε μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα αλλοδαπού νομικού προσώπου, το οποίο είναι φορολογικός κάτοικος κράτους – μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Ως μεταβίβαση τίτλων θεωρείται η πώληση, η εισφορά τίτλων για την κάλυψη ή αύξηση κεφαλαίου εταιρείας, η ανταλλαγή τίτλων, η μεταβίβαση τίτλων που γίνεται στα πλαίσια μείωσης μετοχικού κεφαλαίου σε είδος (άρθρο 31 Ν 4548/2018), ή στα πλαίσια διανομής μερίσματος σε είδος (άρθρο 161 Ν 4548/2018). Ειδικά στις τελευταίες περιπτώσεις, ο προσδιορισμός του κέρδους από την μεταβίβαση τίτλων γίνεται αφού προηγουμένως αποτιμηθούν αυτοί οι τίτλοι από δύο ορκωτούς ελεγκτές λογιστές ή ελεγκτική εταιρεία σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 17 του Ν 4548/2018.
Το ποσό της υπεραξίας που προκύπτει από τη μεταβίβαση συμμετοχών το οποίο απαλλάσσεται της φορολογίας εισοδήματος με βάση τις κοινοποιούμενες διατάξεις, εφόσον αποκτάται από νομικά πρόσωπα που τηρούν διπλογραφικά βιβλία, εμφανίζεται σε ειδικό λογαριασμό αποθεματικού. Επισημαίνεται ότι το απαλλασσόμενο ποσό εμφανίζεται σε λογαριασμό ειδικού αποθεματικού, ανεξάρτητα από την επάρκεια κερδών ή όχι, και ως εκ τούτου ο χειρισμός αυτός ακολουθείται και στις περιπτώσεις που οι επιχειρήσεις παρουσιάζουν ζημιογόνα αποτελέσματα.
Το αποθεματικό αυτό παρόλο που δεν έχει φορολογηθεί στο όνομα του νομικού προσώπου, δεν φορολογείται ούτε κατά την διανομή ή κεφαλαιοποίησή του, όπως ρητά ορίζεται στην εν λόγω διάταξη (παρ. 2 άρθρου 48Α του Κ.Φ.Ε). Ωστόσο, σε περίπτωση διανομής του υπόκειται σε παρακράτηση φόρου μερισμάτων με συντελεστή 5%, εφόσον δεν απαλλάσσεται στην περίπτωση που λήπτης του μερίσματος είναι άλλη συνδεδεμένη εταιρεία (μητρική) για την οποία ισχύει η απαλλαγή των ενδοομιλικών πληρωμών του άρθρου 63 του Κ.Φ.Ε.

Παράδειγμα:
Έστω επιχειρηματίας που κατέχει μετοχές σε μία ΑΕ ή εταιρικά μερίδια σε μια ΙΚΕ και αποφασίζει να τις εισφέρει σε μία holding εταιρεία. Μετά την αποτίμηση των μετοχών (ΠΟΛ.1032/2015) η αξία τους ανέρχεται σε 200.000 ευρώ και με το ποσό αυτό συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο της holding, είτε πλειοψηφικά είτε μειοψηφικά. Ύστερα από 36 μήνες (παρέλευση των 24 μηνών που ορίζει ο νόμος) αποφασίζει να πωλήσει τις μετοχές αυτές αντί ποσού 250.000 ευρώ. Το κέρδος των 50.000 ευρώ θα παραμείνει αφορολόγητο στη holding. Εάν αποφασίσει να κάνει διανομή ή να κλείσει την εταιρεία, θα καταβάλει φόρο μερισμάτων (σήμερα 5%).

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονιστεί ότι οι διατάξεις αυτές τυγχάνουν εφαρμογής και για το άρθρο 53 ΚΦΕ περί ανταλλαγής, πρέπει όμως σε περιπτώσεις ανταλλαγής να γίνει έλεγχος του χρόνου ανταλλαγής και των λοιπών ημερομηνιών και προϋποθέσεων.
Συμπερασματικά να πούμε ότι η ενσωμάτωση στο Ελληνικό φορολογικό δίκαιο των εταιρειών holding δίνει μεγάλο φορολογικό πλεονέκτημα στην Ελλάδα σε μία εποχή που υπάρχει έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον για πολλές ελληνικές επιχειρήσεις. Αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει Ελληνικές holding εταιρείες ώστε να παραμένει στην χώρα το σύνολο του επενδυτικού ενδιαφέροντος.

Άρθρο του Χρήστου Τριανταφυλλόπουλου, Founder – CEO της Aegean Consulting

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλές

Ενημέρωση, όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για τις τρέχουσες εξελίξεις

aegean-consulting-article-e9-enfia-2024-20240412
Χρόνος Υποβολής Ε9 - Εκκαθαριστικά ΕΝΦΙΑ - Δόσεις ΕΝΦΙΑ
aegean-consulting-article-short-term-rent-house-20240412
Βραχυχρόνιες μισθώσεις ακινήτων - Διευκρινίσεις για τη φορολογική μεταχείρισή τους
aegean-consulting-article-stocks-20240402
Ελληνικές Εταιρείες Συμμετοχών (Holding Companies) - Χωρίς Φόρο τα Κέρδη από Μεταβιβάσεις Μετοχών